12 jaar slaaf - Solomon Northup
Biografie staat na 121 jaar opnieuw in de belangstelling
De film 12 jaar slaaf: Golden Globe 2014 beste film, negen Oscarnominaties, waaronder beste film, beste mannelijke hoofdrol, beste regie, beste script. De film is gebaseerd op het boek met de zelfde titel, verschenen in 1853, van Solomon Northup, dat nog in hetzelfde jaar een bestseller werd. Het staat nu, na 121 jaar, opnieuw in de belangstelling.
In dat boek beschrijft Northup een periode van twaalf jaar, waarin hij als slaaf letterlijk moest zien te overleven, een bizarre, bijna ongelofelijke ervaring. Geboren in 1808 als vrij man en woonachtig in New York groeit hij op onder normale omstandigheden. Niets lijkt een mooi leven in de weg te staan. In 1829 trouwt hij met Anne Hampton, eveneens een kleurlinge die ook de zegeningen geniet van de onafhankelijkheid in een vrije staat. In de zuidelijke staten komt slavernij nog wel voor, maar daar hoeft hij niet voor te vrezen. Er komen twee kinderen, het gezin is compleet.
Het noodlot slaat toe in 1841 als Northup wordt ontvoerd en in de zuidelijke staten terechtkomt. Twee louche mannen weten hem te paaien vanwege zijn prachtige vioolspel. Overtuigd van zijn onschendbaarheid, denkt hij wat extra geld te verdienen, maar belandt in het slavendepot in Washington, van waaruit hij wordt verscheept naar New Orleans, waar slavernij nog gewoon is.
Na zijn hele leven een vrij man te zijn geweest, verandert die situatie dus plotseling. Zijn eerste “eigenaar” is een dominee die , hoewel voorstander van slavernij, nog redelijk menselijk is. Wanneer hij wordt doorverkocht, treft hij het minder en bij de volgende eigenaren wordt het alleen maar erger. Hij wordt regelmatig afgeranseld, zijn leven verandert in een ware hel. Alles wordt hem ontnomen, zelfs een potlood en papier is hem nog niet gegund. Het zal uiteindelijk twaalf jaar duren voor hij als vrij man weer wordt herenigt met zijn gezin, nauwelijks herkend door zijn jongste kind.
12 jaar slaaf is geen roman, maar meer een feitenrelaas, gedetailleerd en scherpzinnig geschreven. Als lezer lijkt het of je deel uit maakt van de tijd en de omstandigheden. En dat is de kracht van dit boek, dat soms doet denken aan het dagboek van Anne Frank: het meegenomen worden in een bizarre omwenteling van iemands leven. Een absolute aanrader.
Steve McQueen (die de film heeft geregisseerd) en zijn Nederlandse partner historica Bianca Stigter (die het boek heeft ontdekt) hebben het voorwoord en een inleiding geschreven.
12 jaar slaaf is verschenen bij Atlas Contact en is ook als e-book verkrijgbaar.
Waardering:
Boekbespreking door Chiel Harte
email mijGepubliceerd: 23-05-2014